Американский Научный Журнал ХАЛЫҚТЫҚ ТӘЛІМ-ТӘРБИЕ ЖӘНЕ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ КӨЗҚАРАС (29-30)

В этой статье национальная педагогика является одной из отраслей научной педагогики, изучающей накопление богатства образования, основанная на многовековых методов воспитания народов, а также систематизирована в области изучения, исследования и преподавания в одном слове этнопедагогика. Цель этнопедагогики состоит в том, чтобы воспитывать хорошо образованных людей, которые любят свою страну, землю, способствуют национальным традициям и искусству, уважают свой родной язык и религию. Также важно просвещать молодых людей изучения формы народного образования Скачать в формате PDF
American Scientifi c Journal № ( 37 ) / 2020 29

ПЕДАГОГИЧЕС КИЕ НАУКИ

УДК 1174
ББК 74 .03

ХАЛЫҚТЫҚ ТӘЛІМ -ТӘРБИ Е ЖӘНЕ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ КӨЗҚАРАС

Ахметжанова Жанар Балтабековна,
канд. филолог. наук, доцент,
Шахина Сауле Жумакасовна,
канд. филолог. наук, доцент,
Балапанова Кундыз Жарылгасыновна,
магитр филолог. наук, ст.препод.
КарГУ имени академика Е.А. Букетова, г.Караганда
Кенжебекова Жибек Алшынбековна,
магитр гуманит. наук, ст.препод.

НАРОДНОЕ ВОСПИТАНИЕ И ПЕДАГОГИЧЕСКОЕ ТОЧ КА ЗРЕНИЯ

Аннотация . В этой статье национальная педагогика является одной из отраслей нау чной педагогики,
изучающей накопление богатства образования, основанн ая на многовековых методов воспитания народов,
а также систематизирована в области изучения, исследования и преподаван ия в одном слове
этнопедагогика. Цель этнопедагогики состоит в том, ч тобы воспитывать хорошо образованных людей,
которые любят свою страну , землю, способствуют национальным традициям и искусству, уважают свой
родной язык и религию. Также важно просвещать м олодых людей изучения формы народного
образования.
Annotation . In thi s article, national pedagogy is one of the branches of scientific pedagogy that studies the
accumulation of the wealth of education, based on centuries -old methods of educating peoples, a s well as
systematized in the field of study, research and teaching i n one word ethnopedagogics. The goal of
ethnopedagogics is to educate well -educated people who love their country and land, promote national traditions
and art, and respect their native l anguage and religion. It is also important to educate young people to study the
form of public education.
Ключевые слова : национальная педагогика, воспитания, образования, традиция, этнопедагогика
Key words : national education, education, tradition, ethnopedagogics.

Қай заманда, қандай қоғамда болсын
алдымызда тұрған зор міндеттердің бірі – болашақ
ұрпақ тәрбиелеу. Жан -жақты жетілген, ақыл
парасаты мен мәдениеті мол, саналы ұрпақ
тәрбиелеуде әр халықтың салт – дәстүр і, ел
дамуындағы бағалы байлықтың нәрін біртіндеп
сіңіру арқылы ғана жүзеге асыруға болады.
Басқа халықтар сияқты қазақ ел інің де ұрпақ
тәрбиелеуде мол тәжірибесі, жиған – тергені, озық
ойлары мен өзіндік ерекшеліктері бар. Осындай
мол мұраның «дәнегін мәп елеп екпейінше»
жастарды ізгілік пен парасаттылықты тәрбиелеу
мүмкін емес.
Халықтың жазбаша жазылмаған, бір ақ ұрпақ
есінде мәңгілікке сақта лып, бір ұрпақтан бір
ұрпаққа ауызша жалғасып келген нақыл – өсиет,
өнеге қағида болып таралып келген тәлім – тәрбие
тағылымының бай мұрасы бар. Ол халықтық
педагогика деп аталады.
Халықтық педагогика отбасылық тәрбиеден
бас талып, ел -жұрт, ауыл -аймақ, тіпті бүкіл
хал ықтық қарым -қатынастан берік орын алған
тәлім -тәрбиенің түрі. Ендеше, халық педагогикасы
қоғам дамуының барлық сатыларынан өтіп,
тәжірибеде жүйеленіп, ғылыми педагогикалық
дәрежеге жеткенше ұрпақ тәрбиесінің қайна р көзі,
алтын діңгегі болып келгені даусыз.
Халық педагогикасы – халықтардың ғасырлар
бойы тәрбиелеу тәсілдеріне негізделген бай
тәрбиесін ің жиынтығы. Этнопедагогика – халық
педагогикасының ұрпақ тәрбиелеудегі
тағылымдарын ғылыми жүйеге келтіріп зерттейтін
ғылыми педагогиканың бір саласы.
Этнопедагогиканың мақсаты – халықтық салт -
дәстүрді, өнерді дәріптейтін, ана тілі мен дінін
қадірлейтін, Отанын, елін, жерін сүйетін, жан -
жақты жетілген, саналы жасты тәрбиелеу. Сондай -
ақ, халықтық тәрбие түрлерін жас бүлді ршіндердің
бойына сіңіртіп ілім, білік дағдыларын дамыту,
сөйтіп дене еңбегіне де, ой еңбегіне де қабілетті,
жан -жақты жетілген азамат еті п шығару. Ол басқа
тәрбиелермен қатар жүргізіліп, балалардың қайрат -
жігерін, ақыл -ойын халықтың өнер туындылары
негіз інде оқытып, тәрбиелеу арқылы іске
асырылады. Халықтық педагогикада бала
дүниетанымын қалыптастырудың және оның ақыл -
ойын дамытудың бастау кезі ретінде ең алдымен
оның қоғамға, қоршаған дүниеге «Арманы жоқ жас
– қанатсыз қарлығаш» - дейді халық. Халық
ұрпа қты ақыл -ойды өздігінен жетілдіруге үндейтін
терең және танымдық процестер жиынтығы
екендігін дұрыс болжайды.
Халық педагогикасының мақсат ы: бірнеше
ғасырларға созылған халық тәжірибесіне сүйене

30 American Scientific Journal № ( 37 ) / 2020
отырып, болашақ ұрпақты еңбекке, өмірге ең
жоғарғы адамгершіл ік, имандылық қасиеттерге
тәрбиелеу. Халық педагогикасының негізінде
халық ауыз әдебиетінің шығармалары,
этнографиялық материалдар, халықт ық тәрбие
дәстүрлері, халық ойындары, үйелмен тәжірибелері
т.б. жатады. Демек, халық педагогикасы – ғасырлар
бойы өмір тәжірибесіне негізделген ұрпақ
тәжірибесіндегі дәстүрлердің жиынтығы. Халық
педагогикасының құрамды бөліктері қазақты ң
ұлттық ойындар, ма қал -мәтелдер, жұмбақтар,
ертегілерт.б. ерте заманнан бастап, жас
өспірімдердің ой -өрісін, зеректігін анықтау үшін
тәрб ие құралы ретінде қолданып келді. Осы орайда,
ұлттық ойындардың, мақал -мәтелдердің,
жұмбақтардың, жаңылтпаштардың алар орны
ерекше.
Елбас ы Н.Ә.Назарбаев Қазақстан халқына
Жолдауында: «Біз Қазақстанның барлық
азаматтарының отаншылдық сезімін өз еліне,
жері не деген сүйіспеншілігін дамытуға тиіспіз», -
деген болатын . Халықтық тәрбие, ол ұлттың ұлт
болып қалыптасуымен бірге туып, бірге дамып ке ле
жатқан көне тарихи жүйеге жататыны кімге болса
да аян.
Тарихтың даму белестерінде әрбір халық
саяси -әлеуметтік, мәд ени және идеологиялық
жағдайына сай рухани -дәстүрлік, адамге ршілік
қасиеттерін қалыптастырып оны ұрпақтар игілігіне
қалдырып отырады.
Тәрб ие әдісі – тәрбие міндеттері шешіміндегі
көптеген жалпы әдістер жиынтығы мен тәрбиенің
өзара әрекеттерін жүзеге асыру.
Тәрбие үрдісінің мақсаты – оқушы тұлғасының
жан -жақты үйлесімді дамуы. Ол келесідей
бағыттарға негізделген:
- тұлғаның оң сапасын тәрбиел еуге;
- белсенді өмір көзқарасына дағдыландыруға;
- өзін -өзі тәрбиелеу, қалыптастыру және өзін -
өзі бақылау қабілетіне;
- жеке құндылық сезімін тәрбиелеуге;
- рухани және адамгершілік қабілетін
қалыптастыруға;
- экологиялық мәдени өмірге.
Адамгершілік тәрби е мәселесі негізінен
ұлттық -психологиялық ерекшеліктерге сүйене
отырып, тәрбие берудің әдістемелік жолдарын
қарастырад ы:
- Ұлттық дәстүрлер арқылы оқу -тәрбие
үрдісінде адамның бойында рухани мәдениетті
қалыптастыру.
- Ұлттық дәстүрлер арқылы адамның
психол огиялық ерекшеліктерін зерттеп, дамыту.
- Салт -дәстүр негізінде, ұлттық психологиялық
ерекшеліктерді ескере отырып, ру хани -
адамгершілік құндылықтарын тәрбиелеу.
Тәуелсіз республикамыздың болашақ
азаматтарын тәрбиелеуде ой -санасы, көкірегі ояу,
рухани жетіл ген тұлғалардың атқаратын міндеті
зор. Рухани жетілген тұлғалардың айналасында ізгі
ниет пен мақсатты көздеген адамдар дың топтасуы
көпшіліктің сана -сезімін, іс -әрекетіне ізгі әсер
етеді. Сондықтан әлемдік үйлесімділікті
қамтамасыз ету ү шін, жан дүниесі бай адам
тәрбиелеу үшін ақыл -ой, жүрек, рухани жан
тазалығы мен адамгершілік керек. Рухани және
адамгершілік тұрғысынан т әрбие беру адам
бойында жағымды қуаттың оянуы ғана жеке
тұлғаның өрістеуіне, рухани нұрлануына,
шабыттануына, шаттануы на мүмкіндік туғызад ы.
Сондықтан күнделікті өмірде қоршаған әлеуметтік
ортамен қарым -қатынаста бола отырып, адамдар
бүкілшексіз әлемге тек қана ләззат пен
сүйіспеншілік, мейірімділік пен үйлесімділік,
әділдік пен адалдық қуатын бар жан -тәнімен,
санасымен қ абылдап, сыйлауға әд еттенуі қажет.
Қазіргі жаһандану заманында ХХІ ғасыр
талабында жан -жақты ел тарихын жетік білетін,
заман талабына сай азаматтарды тәрбиелеу – басты
міндет.

Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Қазақстан Республикасының білім беру
ұйымдарында 2006 -2011 жылдарға арналған
кешенді тәрбие бағдарламасы
2. Құрманалина Ш.Х., Мұқанова Б.Ж.,
Ғалымова Ә.У., Ильясова Р.К. Педагогика. Оқулы қ.
«Фолиант» баспасы Астана -2007 ж. -118 -121 бб.
3. Журналы:
//Б ілім кілті. -№6 (қараша -желтоқсан) -2006 ж.
-19 б.
//12 жылдық білім. -№7, -2005 ж. -59 б.
//Қазақстан мектебі. -№2, -2006 ж. -58 б.